Saturday, July 25, 2009

PALAWAN: BARAS











Eto ang munting tula...
BUHANGIN


Parang saliw ng buhangin,
nakikita mo ako –
ngunit hindi
mo ako pinapansin.

Parang alon ng dagat,
nilulunod mo ako
sa iyong tingin – at ‘di
mo ito napapansin.

Parang ihip ng hangin,
niyayakap kita,
palihim – at ‘di
mo dapat ito mapansin.

At parang dalampsagigang
may inililihim,
minamahal kita…

…’di mo ba napapansin?
~~~~~

BARAS


Mejo eyep ang baras,
nakikita mo ako -
pero ara mo ako
ning iniintindi.

Mejo daluyon ang dagat,
inglelelemes mo ako
sa imong paneling - ig ara
mo ako naintindi.

Mejo eyep ang angina,
ingkekepan takaw,
Patago - ig indi
mo ako ing intindi.

Ig mejo baybayen
Nga ing tatagó,
ing gegegma takaw…

…ara mo ba naintindian?
----


Biglang kumati ang mga kamay ko sa Sabang Beach, Palawan hindi dahil sa buhangin o dahil sa alon ng dagat – kung hindi dahil sa mga letrang nais lumabas at makilangoy sa kapwa nila letra, upang makabuo ng mga salita ng araw, tubig, at buhangin.

Ang problema: wala akong pluma at papel habang kaharap ko ang dalampasigan, tahimik na minamasdan ang mga ka-opisinang nakikipagkaibigan sa mababagsik na mga alon.

Ang solusyon: ginawa kong pluma ang aking daliri at ginawa kong papel ang handog ni Sabang Beach sa nangangati kong kamay – ang buhangin.

At ang naging bunga ng pakikipagsapalaran ay ang Buhangin. Isinalin ng aming tour guide na si Edna B. de Los Angeles ang Buhangin sa Cuyuno. (Ang Cuyuno ang lokal na wika ng mga Cayunonen o Cayunon, mga mamamayanan ng Cuyo Island, Palawan*.) Dahil sa pagsalin ng mga letrang Tagalog sa letrang Cuyuno, ang Buhangin ay naging Baras.



----
*www.ncca.gov.ph

Pasalamat: kay Mark Joseph Pizana sa pagkuha sa larawang nakatalikod ako. Hindi mabubuo ang buhangin kung wala ito. Salamat kaibigan.
at Kay Kaibigang Panginoon sa mga lihim ng Palawan at paggawa ng sapat na mga elemento para makunan ko ang kagandahan ng mga ito. Lubos kaming pinagpala sa Inyong Kabutihan.



PALAWAN: HINGA MALALIM

---

Masaya kung mag-isa ka lang.
Yung hindi mo iniintindi ang mundong nakalibot sa ‘yo.
Tanging ikaw lang at ang mundo mo – hindi mundo nila o mundo niya, kung hindi mo lang.

Bakit tahimik ka?, tanong niya.

Nakikihati lang sa katahimikan ng dagat, sagot ko.

Bakit, tahimik ba?

Oo, tahimik – tahimik sa mundo ko…

…(hinga malalim) at ng karagatan.

Walang imik.

Naging tahimik muli.

PALAWAN: FUNDADOR

-------------
FUNDADOR
-------------

Bangag ako
at
ako’y natutu
naw sa iyong mga tingin –
tila bituin na pitil kong minimitih, atttt ang
iyong mga labbi, na puno ng “”after-mark
s” ng ininum na
FUNDaDor, ay ang SiyAA’ng
Dahilla NG pagka ngayonG GGABI(.)
N lasing

M
A
H
H
A
L
KITA, nngguunniittt tanging ALAK
lang
nga makakaRINIG saaa dalamhating ito –
dalamhaati sapagkat, RAK ‘EN ROL,
hindi mo
ako
pwedeng mahalin, tang ina mo!!!1
HINDi PWEDE
AKONG MAHALIN
…TagAY…
At habang, nagshishinungaling ang Camay
Ko-o sa pagkaMATINO…
Patuloy,,, kong hinahabi ang aikng isipan –
N apuno ng mga pangarap ng
Ikaw ang tayong dalawa ---
Ako at
Sha mundo ng kalasingan,
Sha mundo ng aking Pantasya….



!RAK ‘EN ROL!
---------


Ishinulat sa Palawan habang medyo nakakainum na ang aking bibig at nagmamakatino ang aking mga kamay. Rak ‘En Rol!!! Mukhang mineral water bottle sa blog, tunay na Fundador sa Word Document, rak 'en rol!!!

PALAWAN

---

Ang susunod na tatlong katha ay isinulat ko sa Puerto Princesa – isa habang ako’y nagpapatino mula sa pag-inom ng Fundador, isa habang ako’y tahimik at inuutusan ko ang sarili na Hinga Ng Malalim, at ang isa habang nakikipagsapalaran sa huni ng Buhangin.

Sana maibigan ninyo ang mga muthing komposisyong ito habang sinusulat ko pa ang mga naganap sa aming cluster outing sa...

PALAWAN!!!

DAY SEVEN: BALIK

---

No pictures were taken as I left Dipolog and my family. I don’t want to hold false pretenses in my memory bank. I don’t want to smile gladly at the camera’s flash when all I want is to be at one corner, alone, like that Silent Kid in Kindergarten. I don’t want to leave the place…

…but I need to.

I wonder now what my love ones are doing back in their normal lives. After one week of welcoming me back into their system, they will have to return to the normal process of contact - hearing my voice over the phone, viewing uploaded pictures at Friendster, non-stop texting of kamustahans and missing yous. Yes, much like what an OFW family normally does.

If only Dipolog was relocated to Laguna or Makati be a two-hour ride away from the Boulevard. If only vacation leaves be accommodated weekly and work pressures be reduced to the regular Monday to Friday, eight to five work schedules. If only meeting them was as easy as answering a pop quiz in Facebook: “Find out what City you want to be in now?”

DIPOLOG CITY!

Oh, well. There’s nothing I can do except than to wait for cold December breeze to bring me back to my place.

For now, I’m staying away from Michael Buble’s “I Wanna Go Home” and Daughtry’s “Home” - knowing how much it might lead to depression like what happened back in college, third year. But come to think of it, that depression led to one tWs article, Babalik Ka Rin, which I have always considered a “good pat on the back.”

Self-Inflicted Depression, Silent Kid?

“…another sunny place, I’m lucky I know but I wanna go home, I got to go home, let me go home, I’m just too far, from where you are, I wanna come home…”

DAY SIX: BAKIT

Mama said it best, “The problem with hello is goodbye.”

Six days ago, my dream of going back to Dipolog and spending time with people “that matter most in my life” came true. And now, as I write this, I have to temporarily leave this home (again) and trade all this unconditional love I get from my humble abode for the harsh and often unforgiving realities of Makati.

Reflecting back on the six cumulative days I had here, I would have to painfully accept the fact that vacation leaves would most probably be the routine for the rest of my professional life. That’s the reality probinsyanos like me are facing, in search of “greener pastures”. Knowing how meager my salary is, I would say “greener experiences” would be the more appropriate term.

I now ask myself a serious question: Is the search for “greener experiences” worth the sacrifice of being away from my family for months? Is the “market value” greater than spending time recharging your “family values”? Is the sacrifice, per se, worth it?

That remains a great debate on my part, honestly.

As I have said in Day One, I’m not used to the Dipolog City life anymore. My dear city may not provide the thrills and excitement of growth as much as Makati would offer. But one thing Makati cannot buy away from Dipolog is the fact that the latter would always be my home, my humble sanctuary. It is where I was educated to be who I am now, and much I owe back to her.

Dipolog is where I could freely taste Mama’s adobo, intellectually learn from Papa Kik’s principles, and genuinely tease my brother whose growing up quickly like the giant Goliath. It is where strolling around the Boulevard with my friends would, in an instant, bring us back to our high school uniform and tuksuhan days.

Dipolog is where everyday and everything looks, sounds, and feels free. In the words of Daughtry’s Home, “where feeling good don’t ever cost a thing, and the pain you feel is a different kind of pain.”

Going back to the Orchid City has become more than an approved Vacation Leave – it has become a humbling experience.

It has thought me how valuable my family is.

How they have shared their efforts in preparing a small thanksgiving beach party for my return. Kung si Obet pa, “Ah, warag gikan Canada.” How papa purposely shaved his moustache, “as to disguise his personal business matters.” How mama prepared my favorite adobo for my first Dipolog meal after eight months of separation.

It has also thought me how valuable friendship is.

How I chose to spend time with friends “that matter most in my life”. How a simple kamustahan would easily rekindle the months of not having to communicate personally. How a simple advice would mean the world to a recently heartbroken pal (ok lang yan pre).

It has also thought me what humility truly is.

How my high school teachers still remember that thin nerd they used to teach some five years ago. How the Cathedral helped me thank for the many prayers that has been answered by humbling before His presence. How this starting Makati lad has and will always be that “small probinsyano boy with big skyscraper dreams.”

But I’m leaving this Home for now. I’ll be back by December, by God’s grace.

By afternoon tomorrow, I’ll be surrounded by the four walls of my rented apartment unit, equally anticipating conversations with my “adapted family.”

My roommates will surely ask how the vacation went, and one thing I would sure say…

“THERE’S NO PLACE LIKE HOME.”

DAY FIVE: BLAKBORD II

"Ang hindi marunong lumingon sa pinangalingan ay hindi makakarating sa paroroonan." - Gat Jose Rizal

Ilang taon na rin ang nakalipas nang muli akong tumuntong sa Mataas na Paaralan ng Saint Vincent’s College, ang aking high school alma mater. Ang huli kong bisita sa aking mga guro ay noong mag-aaral pa lamang ako ng Accountancy sa Unibersidad ng Silliman, noong ikalawang baitang ata..

Ngayon aka’y Certified Public Accountant na, naisip kong nararapat lamang na bumalik ako sa paaralang aking pinanggalingan, ang institusyong humubog di lamang sa aking edukasyon, ngunit pati na rin sa aking karakter at determinasyong may mararating rin ang ambisyosong mag-aaral na ito.

Kasama ko ang aking batchmate at mabuting kaibigan na si Clair Rubia sa pagbabalik-paaralan ko sa araw na ito.

At ang unang bumungad sa amin ay ang School Gate, na naka-drawing ang emblem ng Saint Vincent’s College, na may mottong Viritas Liberabit Vos o The Truth Shall Set You Free. Napansin naming hindi lamang ang School Gate ang nagbago mula nang lisanin namin ang “High School Life.”

Sa labas, tanaw namin ang ika-lawang baitang ng gusali ng Elementarya. Dati rati’y isang baitang lamang ito. Ngayon, dalawa na’t fully-airconditioned rooms pa. Nabatid ko na marami pang panibagong bagay-bagay ang malalaman ko sa aming pagpasok muli sa SVC Basic Education Campus…

At nagsimula ang aming pagbabalik-paaralan sa pagpasok kay School Gate.

Nakakatuwang isipin na sa pagpasok pa lamang namin, binati agad ako ni Mister Security Guard. Naalala niya pa pala ang pagmumukhang ito. Ang dating Lampayatot ay kahit papaano’y nagkatimbang na rin. Kaya natuwa ako sa aming simpleng kamustuhan, na kahit ilang libong estudyante man ang labas-pasok na binabantayan niya, naalala niya pa rin si Nino Gonzales ng Batch 2004.

Nahiya kaming dumeretso sa High School Department kaya dumetour muna kami sa Elementary Building. At doon ko nakita muli Si Sir Rey Rivas, ang aming Chemistry at Geometry Instructor noong third year. Siya rin ang naging coach ko noong nanalo ako sa Panlalawigang Patimpalak sa Matematika noong second year, kaya masasabi ko may pinagsamahan din kami. Siya na pala ang Chemistry Head ng paaralan ngayon, pati na rin sa Kolehiyo. At ang advice niya sa akin (in the dialect)…

“…habang kaya pa nang utak, mag-law ka. Maganda pakinggan na CPA ka na, lawyer ka pa.”
At ang tangi kong nasabi ay, “pag-iisipan ko po.”

Nagkaroon na kami ng sapat na lakas para lumakad sa dati naming hallway.

Naman, ang mga silid-aralan ngayo’y may kulay na, di katulad ng dati beige and brown lang ang tema ng bawat silid. Ngayon ay may graffiti art na ang isang kwarto, ang isa nama’y temang-berde.

At sa hallway harap ng Room 25 (IV- St. Therese of the Child Jesus noon III- St. Claire ngayon), nakita ko ang ilan sa aking mga paboritong gurong nagtipon-tipon bago magsimula ang 4:00 p.m. class.

Naroon si Mam Brenda Lou Espinosa na History Teacher naming buong high school life. Siya rin ang School Paper Adviser ng The Vincentian at ng Ang Siklab at naging Official Coach sa mga Schools Press Conferences na sinalihan namin.

Ang unang nasabi niya sa akin, “ngayon ka lang bumalik kung kalian CPA ka na.” Ngunit nakita ko sa kanya ang tagumpay ng isang guro sa tagumpay ng kanyang mag-aaral. Masaya siyang makita muli ang estudyanteng nag-puwersige para makamit ang pinakamataas na parangal sa pagtatapos. She knows how much struggle I went through before.

Naroon din si Mam Luz Velasco na aming Technology and Home Education instructor mula first year hanggang fourth year. Hindi ko alam kung bakit nag-mano ako sa kanya sapagkat hindi ko naman siya naging ninang. Marahil ito’y simbolo ng pag-respeto, pagbibigay-galang sa isang Inang nagturo sa amin ng kahalagahan ng buhay-bahay at sa pag-anticipate ng mahihirap na tanong sa pagsusulit. Blank is the blank of the blank.

Naroon siyempre si Sir Wilfredo Gementiza, guro sa Filipino, first year to fourth year. Nami-miss na namin ang mga biruan niya tuwing may klase, mga hirit na kahit minsan ma’y “ibang kahulugan” ay patok pa rin sa lahat ng mag-aaral. “Hindi pa rin nagbago ang Sir naming”, pakiwari ko, “mister Suave pa rin ang dating, parang walang tinanda kahit ilang taon na kaming hindi nagkakita.” At ang dakila niyang payo sa kanyang dating mag-aaral…

“…habang kaya pa nang utak, mag-law ka. Maganda pakinggan na CPA ka na, lawyer ka pa.”
Ang tangi kong nasabi ay, “pag-iisipan ko po.”
Nag-ring ang bell (matagal na rin nang huli ko ‘tong narinig.)

Nagsipasok ang mga guro sa kanilang mga klase kaya naglibot-libot muna kami ni Clair sa iba’t ibang mga silid-aralan para makita ang mga guro.

Naroon sa Room 65 si Mam Janeth Sevilla, English teacher. Hindi naming siya naging guro ngunit malaking tulong ang nagawa niya bilang Speech and Drama Club Adviser naming. She thought me the basics of extemporaneous speaking and helped improved my public speaking skills. Naman.

Naroon sa Room 60 si Mam Leonora Galon, ang aming pinakamamahal na Physics Teacher at Fourth Year Class Adviser. Hindi namin makakalimutan ang pag-cancel niya ng mahihirap na mga Physics problem – density, gravitational pull, acceleration, atbp. At Theresians, malilimutan ba natin ang ating Bato Balani examinations at battery of much-deserved sermons galing sa kanya?

Umakyat kami sa ikalawang palapag na bahagi ng isang gusali ng departamento. Ba’t wala nang library? Napalitan na nang bagong silid-aralan?

Biro ni Clair, ang tatlong palapag ng gusaling iyon ay simbolo ng iyong katalinuhan. Habang pataas ka raw ng palapag, mas mababa daw ang intellectual capacity” mo.

Kawawa naman ang nasa itaas. Wala namang ganoon dati, ah.

At sa ikatlong palapag, sa pinakamataas na baitang, naroon pala ang dalawang Physical Education teachers at ang CAT commander namin.

Naroon si Mam Doris Olib, Physical Education teacher namin, second year to fourth year. Napansin ko lang na sa paglipas ng panaho’y gumaganda ang guro namin ito. Eh, binuking ni Sir Fredo ang sekreto ni Mam Olib. “May lovelife siya sa Makati, Gerard ang pangalan.” Naman, kaya naman pala. Congratulations Mam.

Naroon si Mam Rona Cajocon, isa pang Physical Education teacher. Naging Adviser siya sa SVC Dance Troop na kinabibilangan ko dati. Silang dalawa ni Mam Olib ang naging mga tagapangulo kung bakit palaging nag-kakampyon ang SVC sa Red Cross Dance Contest noong kapanahunan namin.
Kapanahunan daw oh. Tumatanda na tayo Clair.

Naroon rin si Sir Kirk Tanara, ang aming CAT Chief Commander. About Face. Harap sa Kaliwa Na. Umaasenso na ngayon si Sir ngayon. May maliit na refrigeration repair shop na at siya ang Head Technician. Commandant – Technician rolled into one. Naman. Congratulations Sir. We salute You.

Bumalik kami sa palapag ng Department at pumanta ako sa Principal’s Office – ang dating rendezvous ng Student Supreme Council, ang venue ng special examinations, at ang practice area for public speaking contests.

Doon nag-report ako muli kay Mister Felipe Baloria Junior, Assistant-to-the-Principal, ang aming nag-iisang Speech and Public Speaking Teacher from first to third year. Naku, malaki ang naitulong si Sir Baloria sa public speaking skills naming Batch 2004. Kung hindi dahil sa kanya, marahil baluktot kami mag-Ingles at “we would not have had the courage to face crowds of different personas if it weren’t for him” tama ba Sir?

At ang dakila niyang payo sa kanyang dating mag-aaral…
“…habang kaya pa nang utak, mag-law ka. Maganda pakinggan na CPA ka na, lawyer ka pa.”
Ang tangi kong nasabi ay, “pag-iisipan ko po.”
Naisip ko kung bakit halos lahat ng aking mga guro ay nais akong mag-abugasya. Attorney Nino Jose B. Gonzales, CPA.
Maganda naman pakinggan di ba?
Pero maganda bang pakinggan ng puso ko ang titulong ito?

Ang “pag-iispan ko po” ay malapit ko na sanang “gagawin ko po” sa tamang panahon…
… hanggang nagbigay ng payo si Mam Necit Realiza, Values Education teacher noong forth year, kay Clair ukol sa darating na resulta ng June Nursing Examinations…

“(in the dialect)…kung hindi para sa iyo, hindi para sa iyo. Hindi ibibigay ng Diyos ang hindi para sa ‘yo. Gawin mo ang gusto mo. Yung gusto mo ang gusto ng Diyos.”

Very well said. Salamat sa dakilang payo, Ma’m Necit. Hindi ninyo alam kung gaano ninyo napagaan ang pakiramdam namin. Totoo naman ang sinabi niya di ba, Inigo, CPA?

Nag-ring na rin ang huling bell sa araw na iyon. Nagsi-uwian na rin ang ilang estudyante at mga guro na muling nakapiling pagkaraan ng ilang taon.

Pumasok kami sa dati naming Theresians room, umupo ulit sa mga masasayang karanasang kay sarap-sarap balikan. Nakuha pa naming magsulat sa pisara ng dating silid.

“We were here – Gonzales, Batch ’04 – Rubia, Batch ‘ 04”
At higit sa lahat…
“…SAVE!!! Enjoy your HS Life. It’s the best – batch ‘04”